RELJEF I KLIMA

Reljef

Reljef opštine Stara Pazova nastao je delovanjem tektonskih pokreta i radom egzogenih sila. Uzajamnim delovanjem svih pomenutih geomorfoloških faktora stvorene su tri reljefne celine:

• lesna zaravan;
• lesna terasa;
• aluvijalna ravan

• Lesna zaravan je od aluvijalne ravni Dunava jasno odvojena visokim odsekom, prema zapadu blago opada i bez jasno izražene granice prelazi u lesnu terasu. Najviša je severozapadno od Surduka i iznosi 120 m, dok kod Stare Pazove i Nove Pazove opada na 80 i 78 m. Površina lesne zaravni na teritoriji opštine Stara Pazova ispresecana je dolinama potoka, predolnicama i surducima. Najveću dolinu je načinio potok Budovar. Surduci su česti na ivici lesnog odseka prema dolini Dunava, a visoki su i do 40 m.
• Lesna terasa zahvata jugozapadni deo opštine. Granica prema višoj lesnoj zaravni je slabo izražena. U njenim južnijim delovima sve češći oblici fosilnih tokova zatrpani lesom. Na lesnoj terasi je krnješevačka depresija. Velika ili krnješevačka depresija je plitka, relativne dubine oko 5 m. Njeno dno je najniža tačka sremske lesne terase, a nalazi se između Krnješevaca i Ugrinovaca na visini od 75 m.
• Aluvijalna ravan Dunava zauzima uzak pojas zemljišta na krajnjem istoku, između korita reke i visokog lesnog odseka, a njoj pripadaju i tri dunavske ade. Najveću širinu dostiže južno od Belegiša, gde je široka i do 1,5 km. Aluvijalnu ravan prekrivaju debele naslage peska i mulja. Visina ovog geomorfološkog člana opada niz Dunav i kreće se od 72 do 74 m kod Surduka do 71 m kod Novih Banovaca.

Klima

U opštini Stara Pazova vlada umereno – kontinentalna klima sa jasno izraženim godišnjim dobima i sa velikom temperaturnom promenljivošću. Leta su topla i pretežno suva, zime su hladne sa snegom, dok proleće i jesen odlikuje toplije vreme sa velikim količinama padavina. Najhladniji mesec sa najnižim temperaturama je januar, sa prosečnom temperaturom od -1°C. Najtopliji mesec u godini je jul, sa prosečnom temeraturom od 21,6°C. Prosečna godišnja temperatura iznosi 11°C.
Na ovom području su česti vetrovi koji duvaju iz različitih pravaca. Košava je jugoistočni vetar koji duva brzinom i do 120 km/h, nekoliko dana za redom tokom cele godine, izuzev u letnjim mesecima. Severac duva sa severa, a hladniji je i sporiji od Košave. Najvetrovitiji meseci su februar, mart, april i novembar.

Prosečna godišnja količina padavina iznosi 648 mm. Količina padavina sa smanjuje od zapada prema istoku. Najviše kišnih padavina ima u maju, junu i julu, dok se minimalne padavine beleže u martu i oktobru.
Srednja godišnja oblačnost u proseku nije velika i iznosi 54% pokrivenosti neba. Najvedriji mesec je avgust, a najoblačniji je decembar. Srednja godišnja suma osunčavanja je 2.167,3 časova. Najsunčaniji mesec u godini je jul, dok najmanje sunca ima u decembru, koji je pretežno oblačan.

FLORA I FAUNA

U opštini Stara Pazova prirodna vegetacija zauzima vrlo male površine. Najčešće drvenaste biljke na našem prostoru su: javor, brest, bagrem, breza, zova, vrba, lipa i topola. Šumska vegetacija obuhvata svega 4 km², dok livade, pašnjaci i barsko-močvarna vegetacija zauzima skoro 8 km². Dominantan pejzaž na teritoriji opštine predstavljaju oranice i druge poljoprivredne površine, približno 80%, dok izgrađene površine odnosno naselja, obuhvataju oko 14%. Slobodne površine sa prirodnom vegetacijom zahvataju aluvijalnu ravan Dunava, lesnu zaravan i lesnu terasu. Čitava aluvijalna ravan je pod samoniklim rastinjem, a čine ga najčešće šume vrbe i topole, dok u dolini Budovara rastu šumarci bagrema ili vrbe.
Prostori koji se karakterišu kao staništa autohtone flore i faune na ovom području su veoma ograničeni i obuhvataju: dunavski lesni odsek, dolinu potoka Budovara, jamure odnosno ciglanske bare u Staroj Pazovi, pašnjake kod Krnješevaca, dolinu Ljukovskog potoka kod Golubinaca, kao i druge manje površine.

Na teritoriji opštine Stara Pazova nalazi se samo jedan zaštićeni spomenik prirode. U pitanju je stablo Bele topole kod Stare Pazove, koje predstavlja izuzetno lep i razvijen primerak svoje vrste. Spomenik prirode Bela topola nalazi se pored regionalnog puta R-106, Stara Pazova – Stari Banovci. Ovo staro i lepo stablo nalazi se leve strane puta, iz pravca Stare Pazove, na oko 50 metara od fabrike sladoleda "Nestle".
Životinjski svet je takođe siromašan. Oskudan biljni svet ne dozvoljava rasprostranjenost velikog broja divljači i drugih životinjskih vrsta. Od divljači su najčešće zastupljeni zec, srna i fazan, koji se ređe mogu sresti uz puteve, a češće u oranicama i na prostoru aluvijalne ravni Dunava. Osim ornitološkog, značaj lesnog područja uz obalu Dunava je veoma visok i sa aspekta zaštite geonasleđa Srbije, jer se radi o lesnim tvorevinama koje se u tom obliku retko gde drugde sreću u nacionalnim okvirima. Područje je značajno za gnežđenje, ali i za seobu i zimovanje ptica na Dunavu, tako da je to sada zabeležno oko 120 vrsta ptica.

DUNAV

Dunav je, posle Volge, druga po dužini reka u Evropi, a u svetu zauzima 33. mesto. Izvire u podnožju planine Švarcvald na jugozapadu Nemačke, gde se kod mesta Donauešingen spajaju reke Breg i Brigah. Reka svoj tok dalje nastavlja prema istoku gde prolazi kroz nekoliko evropskih metropola poput Beča, Bratislave, Budimpešte i Beograda. Dunav protiče ili čini granicu deset država, a redom to su: Nemačka, Austrija, Slovačka, Mađarska, Hrvatska, Srbija, Rumunija, Bugarska, Moldavija i Ukrajina. Dužina Dunava od izvora do ušća, u obliku delte u Crnom moru, iznosi 2850 km. Sliv Dunava ima površinu od 817.000 km². Reka Dunav predstavlja veoma važan transportni koridor- pan evropski koridor VII. U regionima koji su direktno vezani za Dunav živi oko 75 miliona stanovnika starog kontinenta.

Kroz Srbiju Dunav teče u dužini od 588 km, od ulaska u našu zemlju kod Bezdana, do izlaska kod Prahova, a plovan je celim svojim tokom. Dunav prolazi kroz 22 grada i opštine u Srbiji, i na ovom prostoru živi skoro milion stanovnika naše zemlje.

Dunav je najveći i najvažniji vodotok na području opštine Stare Pazove i ograničava je, odnosno uokviruje je sa istočne strane. Reka protiče, kako je spomenuto, istočnom granicom opštine u dužini od 24 km, od 1211. do 1187. rečnog kilometra. Opštinu od korita reke deli visok lesni odsek tako da visoke vode plave samo uzak deo aluvijalne ravni, koja zauzima znatniju površinu samo kod Belegiša. Na ovom prostoru Dunav predstavlja mirnu i sporu panonsku reku. Nivo srednjeg vodostaja na ovom području je 71,5 m. Sliv Dunava uzvodno od područja opštine iznosi preko 400.000 km². Na toj površini se skupi toliko vode da pored opštine u proseku protiče 3.890 m3 u sekundi. Gotovo svake zime na Dunavu se pojavljuje led. Najčešće je to ploveći led, koji se javlja u proseku od 5 do 40 dana godišnje.

Naše podunavlje obuhvata četiri naselja koja se nižu prateći tok Dunava, iz pravca Novog Sada, nastavljajući se na Stari Slankamen, to su Surduk, Belegiš, Stari Banovci i Novi Banovci. Dunavska obala je nedirnuta i autentična, uz jedan živopisan krajolik sa lesnim odsecima, rukavcima, adama, kafićima, plažama, ima sve prednosti i pogodnosti za uživanje u lepotama i čarima ove divne velike reke.

ARHEOLOŠKI LOKALITETI

Naseobine u antičkom i ranom srednjem veku

Prema istraživanjima arheologa dr Dušana Popovića (1994) navedeno je da su najmoćnije gradine bile na Dunavu u Surduku, Belegišu i Novim Banovcima, koje će kasnije evoluirati u keltske opidume i rimske kastrume. Na prostoru opštine Stara Pazova ove praistorijske lokacije s naseljima gradinskog tipa bile su locirane u dolini Dunava, na lokalitetima u Belegišu ( Šančine, Gradac i Jugovićev breg), Novim Banovcima (Gradina ili Purger), Surduku ( Gradina) i Starim Banovcima ( Beli breg).

Period praistorije okončava se dolaskom Rimljana sredinom 1. veka stare ere.U početku su interesi Rimljana bili isključivo vojno-strateškog karaktera, od 3. i 4. veka nove ere, pored vojnih utvrđenja Rimljani podižu čitave gradove, grade puteve, hidromelioracione kanale, mostove. Bavili su se mahom zemljoradnjom, uzgajali su vinovu lozu, podižu banje i lečilišta. Kako bi zaštitili liniju severnih granica Carstva i učvrstili poziciju duž provincije Panonije, u sremskom delu limesa formirali su brojna utvrđenja koja su ih štitila od upada varvara.Tako su na desnoj obali Dunava utvrđeni sledeći rimski gradovi na teritoriji opštine Stare Pazova: Burgenae (Novi Banovci) i Rittium ( Surduk). Oba kastruma predstavljala su važne karike u lancu obrambenih utvrda na limesu.

Arheološki lokaliteti u Belegišu

Belegiška kultura je kultura bronzanog doba koja je zahvatala oblasti Srema, Bačke, Banata i Šumadije, a u jugoistočnoj Rumuniji je srodan lokalitet Kručeni. Ova kultura, iako malo rasprostranjena, ima veliki značaj, jer predstavlja spoj između kulture Panonije, Karpata i centralnog Balkana. Smatra se da direktno potiče od Vatinske kulture.

Sam naziv Belegiška kultura uveo je prof dr Nikola Tasić (arheolog, naučni savetnik, prof. na Filozofskom fakultetu, član SANU i Evropske akademije nauka i umetnosti) 1967. godine koji ju je video kao samostalnu celinu. Jezgrom Belegiške kulture smatra se područje Srema zbog velikog broja nalazišta, većinom nekropola a ređe naselja. Prvi materijal koji se danas svrstava u Belegišku kulturu iskopao je Josip Brunšmid ( doktor arheologije rođen 1858.godine u Vinkovcima) u prvoj polovini 19. veka u Surčinu. Glavna nalazišta ove kulture su naselja na Gomolavi, u Jakovu, nekropole u Belegišu – Stojića gumno, Surčinu, Vojilovici, Kovačici i Karaburmi (Beograd).

U neposrednoj okolini sela Belegiš u Sremu, posebno uz obalu Dunava, zabeležen je niz lokaliteta (Gradac, Šančine, Brodić, Čobanovića surduk), a neki od njih su u većoj ili manjoj meri istraženi.

Na lokalitetu "Šančine" u Belegišu iskopano je višeslojno naselje odbrambenog karaktera. Pripadalo je eneolitu, kulturi bodrog-keres-turske i vučedolske grupe, i bronzanom dobu vatinske grupe (D.Popović, 1994). Od 1954.godine sa manjim prekidima do 1965. vršena su arheološka istraživanja na sektorima Šančine, Gradac i Stojića gumno. Materijal sa ovih istraživanja se nalazi u Zavičajnom muzeju u Zemunu, koji je danas u sastavu Muzeja grada Beograda. Kao ispiracija za prva rekognosciranja ovog terena poslužio je jedan nalaz iz Belegiša, koji je čuvan u lokalnoj školi i koji je ukazivao na postojanje nekropole spaljenih pokojnika. Prema podacima dobijenim od učitelja – nalazača, u pitanju je bio grob sa urnom i keramičkim grobnim inventarom. Ceo nalaz opredeljen je u rano bronzano doba. Iskopavanja u sektoru Šančine-Gradac-Stojića gumno odvijala su se u okvirima kompleksnog proučavanja teme "Kulture ravnih polja sa urnama u Vojvodini". Tokom istraživanja nekropole na Stojića gumnu 1954. i 1955. godine, vršeno je i rekognosciranje ostalih lokaliteta u cilju utvrđivanja naselja koje bi bilo vezano za ovu nekropolu.Tada je utvrđeno da se nekropola sa sigurnošću može vezati za zemljano utvrđenje na lokalitetu Šančine, koji je udaljen oko 500 m. Na tom mestu nalaženi su kao površinski materijal fragmenti keramike i drugi objekti materijalne kulture koji ukazuju na život naselja od neolita do turskog perioda ( XVII vek).

Manja zaštitna arheološka istraživanja na lokalitetu Belegiš-Gradac, koje je od Šančina odvojeno samo jednim usekom, koji je verovatno novijeg datuma i koji se spušta prema Dunavu, izvedena su 1954.godine, da bi se u narednim kampanjama prešlo na istraživanje naselja na Šančinama. Na lokalitetu "Gradac" istražena je nekropola spaljenih pokojnika sa ritualnim načinom sahranjivanja, hronološki opredeljena u rano bronzano doba, a kulturno opredeljena kao vinkovačka. Pored nekropole konstatovani su pojedinačni nalazi vučedolske kulture i ostaci jednog naselja s kraja bronzanog doba.

Na lokalitetu Šančine (Čuke) iskopavanja su tokom kampanja 1961-1963. god. vršena na mestu na kome ranije nije bilo nikakvih iskopavanja, ali sa koga potiču dva suda koja se nalaze u Arheološkom muzeju u Zagrebu. Vojislav Trbuhović (arheolog) je oba suda hronološki opredelio u srednje bronzano doba, a kulturno determinisao kao vatinske.

Lokalitet Šančine je "gradac"– uzdignuti lesni plato iznad same obale Dunava, sa strmim odsecima koji su potencirani veštačkim iskopanim šančevima. Dva takva šanca lučno opasuju uzdignut plato i idu od obale Dunava prema kopnu, da bi se opet završila prema Dunavu, što čitavom kompleksu naselja daje odbrambeni karakter. Vojislav Trbuhović pretpostavlja da je taj sistem utvrđenja nastao već u vreme formiranja naselja vučedolske kulture.

Prema Trbuhoviću otkrivena je prilično neobična stratigrafska situacija: 12 cm iznad velike praovougane zgrade vučedolske kulture nađen je na nabijenom sloju zemlje, koji je pokrivao ruševinski sloj, jedan pitos karakterističan za vatinsku grupu.

Pitos je bio ornamentisan jednom horizontalnom kanelurom na ramenu suda, koja karakteriše ranu vatinsku keramiku. Položaj pitosa ukazuje da se nalazio na podu kuće. Jedna peć je konstatovana u sloju, kome je pripadala podnica sa vatinskim pitosom, armirana fragmentima vučedolske keramike a 32 cm iznad nivoa ovog poda nalazi se novi pod, oštećen kasnijim gradnjama, na kome je ponovo ležao materijal vučedolske kulture. Sigurno je pitanju horizontalna dislokacija ove tri podnice, iako Trbuhović ovakvu stratigrafsku situaciju objašnjava privremenom infiltracijom iz Banata invazivnih nosilaca vatinske kulture, u osvajačkom pohodu. Na neodrživost ovakve konstrukcije ukazuje vremenski jaz od pola milenijuma između vučedolskog i vatinskog naselja. Prema opservacijama V. Trbuhovića u Belegišu se naizmenično pojavljuju vučedolski, pa rani vatinski, pa ponovo vučedolski horizont, koji je završen jednim mešanim slojem, u kome se ponovo javlja vatinska keramika, ali sa karakterističnim volutnim žljebljenim ornamentom. Po stratigrafskim opservacijama prof. Nikole Tasića, kulturni sloj na Šančinama mestimično doseže debljinu od 3,5 m. Nastarije naselje, koje karakterišu nalazi iz jama, pripada tisapolgarskobodrogkeresturskom kulturnom kompleksu. Iznad tankog sterilnog sloja nalazi se horizont vučedolskog naselja a zatim sloj sa vatinskom keramikom. Na žalost, vatinski sloj je dobrim delom oštećen ukopavanjem iz mlađih perioda. Najmlađi praistorijski sloj sa materijalom bosutske grupe (Basarabi faza) i mlađom latenskom keramikom, dosta je oštećen ukopavanjem temelja austrougarske carinarnice.

Nalaze iz vatinskog sloja predstavljali su: dublje posude sa plastičnim ornamentom i urezanim girlandama i veći pitos otkriven na podu vatinske kuće, koja nije u potpunosti otkrivena. Na podu vatinske kuće nađene su blago profilisane drške tipa ansa lunata, a iz sloja potiču fragmenti zdela kantarosa, bikoničnih zdela, blagobikoničnih kantarosa, dvojnih posuda.

Uz horizontano kanelovanje, ornamentika sadrži urezivanje, koje se u izvesnim slučajevima prepoznaje i kao žljebljenje, sa prepoznatljivim ornamentalnim motivima spirale, volute, girlande, šrafiranih trouglova, koje karakterišu dunavku regiju pančevačko-omoljičkog stila, koji je zapravo klasičan vatinski. Na osnovu uzoraka ovog materijala iz Muzeja grada Beograda, može se zaključiti da keramika sa ovog naselja ne nosi obeležje stila sremsko-slavonske grupe. Ovom stilu pripadali bi pehari tipa 1 sa nekropole na Stojića gumnu, koji potiče iz groba 92 i 154, koji su bili u funkciji urne.Oba pehara su ukrašena urezanim linijama, horizontalnim i vertikalnim, čime se postiže metopiziranje, i šrafiranim trouglovima. U metopama pehara iz groba 154 nalaze se i ornamenti u vidu okruglih jamica, okruženih polumesečastim ubodima. Drške ne prelaze (154) ili jedva prelaze obod i završene su bradavičastim ukrasima (92). Zanimljivo je da N.Tasić za ove pehare tipa 1 zaključuje se da nije reč o vatinskim oblicima, već o nešto mlađoj pojavi koju je I .Bóna nazvao grupom Gerjen, a koja je na tlu Srbije poznata sa nekropole kod Ostojićeva.

Stilski bi se za materijal iz naselja na Šančinama mogli uslovno vezati ognjišta posuda i zdela iz groba 78, u kome se nalaze dva pehara kulture inkrustovane keramike južne Transdanubije, i nalaz iz groba 100. U grobu 100, uz kruškoliku urnu ukrašenu urezanim i žigosanim ornamentima, pronađen je fragment pehara ukrašen dvostrukim urezanim girlandama i okruglim ubodima.Pehar je u crtežu rekonstruisan kao tipičan vatinski: bikoničan, sa rombično izvučenim obodom i dvema zečijim uškama tipa ansa lunata, ornamentisan girlandama i volutama, tačkastim ubodima i bradavičastim aplikacijama na donjem konusu. Na žalost, ovakva rekonstrukcija je u dobroj meri proizvoljna, s obzirom da veći deo elemenata za rekonstrukciju nedostaje.

Lit: Marija Đ. Ljuština, Stratigrafija naselja i periodizacija vatinske culture u Vojvodini, doktorska disertacija, Beograd, 2012.

Arheološki lokalitet: "Stojića gumno", Belegiš

Prvi arheološki nalazi sa nekropole na Stojića gumnu u Belegišu pronađeni su između 1925. i 1938. god. tokom rada seoske ciglane i nisu sačuvani. Zaštitna, a potom i sistemska arheološka istraživanja lokaliteta započeta su 1954.g. i trajala su, sa prekidima, sve do 1964.g. Prvu fazu čine radovi u period 1954-1955.g., pod rukovodstvom V.Trbuhovića, a drugu iskopavanja od 1962. do 1964.godine, kojima rukovodi N.Tasić, uz saradnju V. Trbuhovića, B. Jovanovića, P. Medovića i M. Girića. Tokom prve faze izvršena su i manja sondiranja na susednom nalazištu Čobanovića surduk (Vranić 2002:16-17).

Stojića gumno je najznačajnije nalazište na kome je vršeno obimno sistemsko istraživanje. To je nekropola koja je u upotrebi od sredine bronzanog doba do njegovog kraja, i koja je postala eponimni lokalitet za belegišku kulturu. Otkopano je više od 180 grobova – urni sa spaljenim pokojinicima i nekoliko skeletnih grobova u zgrčenom položaju, čija je kulturna i vremenska atribucija nemoguća zbog nedostatka priloga. Nekropola je korišćena u vremenskom, a uslovno rečeno i u kulturnom kontinuitetu.

Tipološki se izdvajaju tri hronološke i stilske grupe grobova: najstarija sa elementima vatinske grupe i pojedinačnim nalazima inkrustovane transdanubijske keramike, zatim horizont starije faze Belegiš grupe sa urnama ukrašenim u tehnici vrpčastog i lažnog vrpčastog ornamentisanja i urezanih linija, i najmlađi horizont sa urnama ukrašenim horizontalnim kanelurama na vratu i vertikalnim na ramenu.

Grobovi 78, 92, 97 i 154 izdvajaju se inventarom, koji ih hronološki opredeljuje u raniju fazu korišćenja nekropole. U grupu grobova sa specifičnim inventarom treba dodati i grob 100. Njihov značaj je tim veći zbog pokušaja povezivanja sa nalazima iz naselja vatinske kulture sa lokalitetom Šančine.

Među publikovanim grobovima sa kremacijama sa Stojića gumna, dva se izdvajaju i po obliku posuda i po stilu ukrašavanja – 78 i 97.

Grob 78 je činila urna u obliku ognjišta suda-sadžaka, a u njemu se nalazila zdela za koju nema analogija u repertoaru keramike belegiške kulture; ona nosi karakteristike keramike sremsko-slavonskog vatinskog kruga, blago je bikonična, sa urezima koji ukazuju na metopiziranje, iznad kojih su upisani trouglovi. Grob 97 je jedna neobična urna sa dve naspramne trakaste drške u gornjem delu i četiri na donjem delu suda (trapezoidno modelovane, povijene nadole i bušene), a njegov prilog bila je jedna veća neornamentisana etažna posuda, pehar sa trakastom drškom koji bi takođe mogao pripadati krugu inkrustovane transdanubijske keramike. Istom krugu pripadaju i prilozi iz groba 78, gde su, uz pomenutu zdelu, bila i dva pehara ukrašena u maniru kojim je ukrašavana transdanubijska inkrustovana keramika.

Jedan od pehara je etažnog oblika, dok drugi ima razgranut obod, koničan vrat i loptast trbuh ukrašen urezima koji daju utisak metopiziranja, kao i na zdeli iz istog groba; iznad urezanih linija su kratki zarezi, iznad kojih je neuobičajena za ove prostore masivna trakasta uglasta bušena drškica; mestimično su očuvani tragovi bele inkrustacije.

Pehari tipa 1 potiču iz grobova 92 i 154, u kojima su bili u funkciji urne. S. Vranić naglašava da oblici pehara ove vrste nisu karakteristični za nekropolu na Stojića gumnu. Oba su ukrašena urezanim linijama, horizontalnim i vertikalnim, čime se postiže metopiziranje, i šrafiranim trouglovima. U metopama pehara iz groba 154 nalaze se i ornamenti u vidu okruglih jamica, okruženih polumesečastim ubodima.Drške ne prelaze (154) ili jedva prelaze obod i završene su bradavičastim ukrasima (92).

U grobu 100, uz kruškoliku urnu ukrašenu urezanim i žigosanim ornamentima, ali u tipičnom maniru belegiške kulture, pronađen je i fragment pehara ukrašen dvostrukim urezanim girlandama i okruglim ubodima. Ovaj grob hronološki bi izlazio iz okvira rane faze upotrebe nekropole, ali se pehar iz njegovog inventara stilsko-tipološki najviše približio keramičkim nalazima sa naselja na Šančinama.

Lit: Marija Đ. Ljuština, Stratigrafija naselja i periodizacija vatinske culture u Vojvodini, doktorska disertacija, Beograd, 2012.

Arheološki lokalitet: "Budovar", Belegiš

Lokalitet Budovar u Belegišu pripada tipu nekropole a nalazi se na poziciji iznad potoka Budovar, padina ka severu i istoku. Značajno je da se širi deo uz zapadnu i južnu stranu Budovara nekada nazivao "Kamenita anta". Navodi se samo da se nekada nailazilo na "ciglom ozidane manje prostorije", verovatno rimske grobnice površine oko 1,5 ha. Datovanje IV- V vek.

Lit: Adam N. Crnobrnja, Antička naselja, fortifikacije i komunikacije u jugoistočnom delu Donje Panonije, doktorska disertacija, Beograd, 2015.

Arheološki lokalitet: "Duvarine", Belegiš

Lokalitet Duvarine u Belegišu pripada tipu ruralnog naselja ili utvrđenja a nalazi se na poziciji visoke lesne obale Dunava. Na ovom lokalitetu pronađeni su površinski nalazi rimske keramike na većoj površini. Krajem XIX veka na ovome lokalitetu pronađeni su i dva epigrafska spomenika, žrtvenik posvećen Jupiteru od strane dekuriona Panonske ade i odlomak natpisa sa očuvanim popisom 16 vojnika. Za drugi navedeni spomenik, datovan u početak III veka, smatra se da je deo monumentalnog natpisa koji se nalazio na nekoj građevini, podignutoj najverovatnije za Karakaline vladavine.Pre Prvog svetskog rata na lokalitetu Duvarine pronađen je spomenik posvećen Jupiteru koga je krajem II veka podigao cogitates decurio alae Pannoniorum. Lokalitet obuhvata period praistorija i tursko doba.

Lit: Adam N. Crnobrnja, Antička naselja, fortifikacije i komunikacije u jugoistočnom delu Donje Panonije, doktorska disertacija, Beograd, 2015.

Lit: Danica Dimitrijević-Zemunske novine, Istočni Srem po rimskom vlašću, septembar 2015.g.

Arheološki lokalitet: "Radnović breg", Belegiš

Lokalitet Radnović breg u Belegišu predstavlja ruralnu naseobinu i nalazi se na poziciji brežuljak iznad Dunava, nagib ka JI. Površine je oko 150 x 100m i na ovom lokalitetu nalažena je rimska keramika.

Lit: Adam N. Crnobrnja, Antička naselja, fortifikacije i komunikacije u jugoistočnom delu Donje Panonije, doktorska disertacija, Beograd, 2015.

Arheološki lokalitet: "Jugovićev breg", Belegiš

Lokalitet Jugovićev breg je višeslojno naselje. Prilikom rekognosciranja terena konstatovani su površinski nalazi životinjskih kosiju, kućnog lepa, rečnih školjki, sitnog kamenja i keramike koja pripada praistoriji, rimskom dobu, (jedan fragment terrra sigillate), srednjem veku i turskom periodu. Praistorijska keramika je prilično atipična, izuzev fragmentovane uške, sa motivom u tehnici duboreza, koja nam omogućuje da praistorijsku keramiku vežemo za eneolit, odnosno vučedolsku kulturnu grupu.

Arheološki lokalitet: "Šmicin breg", Belegiš

Lokalitet je situiran na brežuljku, 150 x 100 metara. Gornji plato brežuljka idući od ulice prema obali se spušta, tako da visinska razlika iznosi između 5- 7 metara. Prilikom rekognosciranja terena konstatovani su površinski nalazi kućnog lepa, kostiju i fragmentovane keramike koja pripada u širem smislu praistoriji, srednje veku i turskom dobu.

Arheološki lokalitet: "Brodić", Belegiš

Prilikom rekognosciranja terena konstatovani su površinski nalazi životinjskih kostiju, rečnih školjki i fragmenata praistorijske i srednjovekovne keramike. Na praistorijskoj keramici javljaju se kanelure I šnur u beloj inkrustaciji. Praistorijskih materijal pripada bronzanom dobu, Belegiš grupi I i II. Karakter ovog lokaliteta je naselje i nekropola.

Lit: Zavod za zaštitu spomenika kulture Sremska Mitrovica, Uslovi i mere zaštite nepokretnog kulturnog nasleđa za potrebe izrade plana generalne regulacije naselja Belegiš, 2014.